4 valkuilen tijdens discussies


Valkuilen tijdens discussiesJe kent het vast wel: je bent in discussie met iemand, maar je voelt dat het niet lekker loopt. Je merkt dat de discussie dreigt dood te lopen; jullie kunnen maar niet tot een oordeel, advies of oplossing komen. Dit geeft een onbehaaglijk gevoel omdat je stilstaat.

Er zijn een aantal herkenbare valkuilen tijdens discussies, waar iedereen in trapt omdat ze zo verleidelijk zijn. Hieronder een selectie.

1. Het te snel vellen van een oordeel.

Stel je moet een advies geven over het wel of niet afschaffen van de bio-industrie. Persoonlijk ben je faliekant tegen de bio-industrie. Je vindt de bio-industrie slecht. Punt uit.

Je snelle oordeel zal zorgen voor verzet bij mensen met een andere mening. Je gooit namelijk gelijk de deur dicht. Anderen zullen zich juist aanvallend of defensief opstellen. Grote kans dat de situatie blijft zoals die was of juist verslechtert, terwijl je juist die anderen nodig hebt voor het creëren van draagvlak en medewerking.

Om dit open te breken moet je ook zelf ‘openbreken’. Om impact te hebben, moet je openstaan voor de positie van alle betrokkenen, hoe zeer deze meningen ook tegen je eigen mening in gaan.

Stel jezelf de volgende vragen voordat je een standpunt inneemt.
Waarom vinden zij wat zij vinden? Welke argumenten gebruiken zij? Zit daar een kern van waarheid in? Kun je hun argumenten met steekhoudende argumenten weerleggen? Heb je nagedacht welke mogelijke gevolgen jouw advies of oplossing zou hebben voor alle betrokkenen?

Sterke primaire reacties zijn niet per definitie slecht: ze maken duidelijk dat er iets gaande is. Primaire reacties wijzen – voor alle partijen – de richting aan waar het hem  wringt.  Waar komen emoties als boosheid of verontwaardiging vandaan? Welke waarden of principes liggen hieraan ten grondslag? Waar botsen deze principes precies?

2. Je teveel laten leiden door emoties en persoonlijke ervaringen.

Bepaalde standpunten kunnen sterk beïnvloed worden door emoties en persoonlijke ervaringen. Ze belemmeren een heldere kijk op de discussie en weerhouden je van een weloverwogen advies.

Een verhelderend voorbeeld dat veel emoties oproept is nucleaire energie. Er zijn felle voor- en tegenstanders. Tegenstanders vinden het een gevaar voor de mensheid, de gezondheid, de natuur, de leefomgeving. Voorstanders zien het als een noodzaak voor de energievoorziening en ook voor het diagnosticeren en genezen van ziektes.

Zo’n vraagstuk roept veel emoties op: iedereen kent wel iemand met kanker die radiotherapie nodig heeft (gehad), en iedereen kent de beelden van Tsjernobyl en welke impact dat heeft op de gezondheid.

Ook deze emoties hoef je niet te negeren. De valkuil is dat je al conclusies trekt en uitspraken doet puur en alleen op basis van je eigen persoonlijke ervaringen en emoties.

3. Openstaan voor anderen terwijl je dat niet bent.

Niets is zo funest voor een discussie of gesprek als je de schijn creëert van openheid. Wat ik daarmee bedoel is dat je wel het gesprek aangaat en de mening van een ander hoort, maar eigenlijk denk je: wat een onzin, ik vind toch wat ik vind. Je vraagt alleen andermans meningen om maar van het gezeur af te zijn (en omdat ik heb geschreven dat je je oordeel moet uitstellen 😉 ).

Waarom is deze houding funest? Omdat je daarmee het vertrouwen schaadt en ongeloofwaardig en schijnheilig overkomt. Een volgende keer zullen anderen ook veel minder bereid zijn met je te praten en je gaan tegenwerken om maar hun zin door te drukken (ja, we zijn allemaal net kinderen soms).

4. Alleen de argumenten gebruiken die jouw mening herbevestigen.

Je laat tegenargumenten weg, omdat ze jouw standpunt en argumenten afzwakken. Je gebruikt alleen de argumenten die jouw mening herbevestigen. Dat is geen weloverwogen afweging, je volgt gewoon je eerste oordeel. Het is begrijpelijk, we willen allemaal het liefst gelijk krijgen.

Als je vervelende tegenargumenten wel meeneemt in de afweging voor je advies, ben je beter bestand tegen kritiek. Je neemt dan alle voor- en tegenargumenten mee, en schrijft van daaruit je advies. Het is dan een stevig bouwwerk dat tegen een stootje kan. Zo’n advies wordt ook beter begrepen en heeft daarom meer draagvlak (letterlijk en figuurlijk).

Als je discussiëren ziet als een strijd die je moet winnen om je visie door te drukken, dan ga je verliezen. Je zult namelijk in deze valkuilen trappen. Deze hebben weliswaar een tijdelijk positief effect, maar daarna gaan ze zich tegen je keren.

Uiteindelijk kost je dat onnodig veel tijd, geld en energie. En het verslechtert ook nog je relaties. Met als gevolg dat je nog minder impact hebt.

Save