Belangrijke waarden ontdekken met deze simpele vragen

waarden ontdekken

Waarden herinneren ons aan wat we belangrijk vinden en zijn een richtlijn om te bepalen welke handelingen goed zijn. Waarden zeggen iets over de behoeften, verwachtingen en idealen van jou en anderen.

Er zijn nogal wat verschillen in de behoeften, verwachtingen en idealen van mensen, en die verschillen zorgen vaak voor discussies en conflicten.

Discussies blijven maar doorgaan, omdat we niet weten waar precies de onenigheid zit.
Het is niet altijd makkelijk om te weten welke verschillende waarden ten grondslag liggen aan een discussie. De waarden zijn lang niet altijd helder, ook niet voor de betrokkenen zelf.

Waarden ontdekken met een waarden overzicht in je hand is onwerkbaar, omdat er vele waarden zijn.

Waarden ontdekken heeft soms wat graafwerk nodig. Je moet vragen stellen. En nog meer vragen stellen. Die vragen hoef je niet rechtstreeks aan een persoon te stellen; je kunt het ook voor jezelf gebruiken.

Hieronder vind je een lijst gemaakt met basisvragen en dieptevragen om waarden te ontdekken.

De basisvragen zijn bedoeld als eerste verkenning van waarden die aan de oppervlakte liggen. Probeer bij elke vraag een waarde te benoemen.

De dieptevragen kun je gebruiken om dieper te graven en waarden te ontdekken die wellicht nog belangrijker en essentiëler zijn in een discussie.

Wees alert als je snel antwoord geeft en zegt “ach, dat weet ik wel, dat komt daar en daar door”. Dat is een teken dat je wellicht te snel door de vragen heen gaat en iets over het hoofd ziet.

Je kunt deze vragen gebruiken zonder aan specifieke situatie te denken, maar je kunt het ook toepassen in een discussie over specifieke problemen en vraagstukken.


Basisvragen

Behoeften

  • Welke behoefte moet er vervuld worden? Wat ontbreekt er? Wat zijn de wensen of verlangens?
  • Welke vervulde behoeften worden er verdedigd?
  • Welke behoeften worden als universeel beschouwd?


Verwachtingen

  • Waarom strijdt iemand zo hard en voert hij felle discussies; wat verwacht diegene er uit te halen?
  • Waarom is iemand teleurgesteld, boos of gefrustreerd als het niet gaat zoals hij wil? Wanneer gebeurt dat precies? In welke situatie?


Idealen

  • Welke idealen heeft iemand? Waar wil iemand verandering in brengen?
  • Wanneer wordt iemand boos of strijdlustig? Waar reageren mensen heftig op, als ze de krant lezen of het nieuws zien? Waarom reageren ze zo heftig?
  • Waarom draagt iemand bepaalde initiatieven, bewegingen of organisaties een warm hart toe?
  • Waarom doet iemand het werk dat hij doet?
  • Waarom heeft iemand voor een bepaalde tijdsbesteding gekozen? Welk element spreekt aan?
  • Wat zou iemand nooit los willen laten?
  • Wat raakt iemand kwijt als hij een bepaalde strijd zou opgeven?


Dieptevragen

Als je de eerste (oppervlakkige) waarden hebt ontdekt, ga dan door op die waarden.

  • Welke betekenis heeft waarde x voor iemand? Waarom?
  • Is waarde x de belangrijkste waarde, of zijn er andere waarden die belangrijker zijn, die daaronder liggen?
  • Als [vul andere situatie in] zou gebeuren, zou waarde x dan nog steeds belangrijk zijn?


Als je eenmaal beter weet welke waarden ten grondslag liggen aan een verschil van mening of visie, dan kun je werken aan de verschillen, maar ook werken aan de overeenkomsten.
Waar is nu precies discussie over? En waar kan er alvast wel een oplossing in gevonden worden? Probeer oplossingen te vinden in de overeenkomsten, en kijk bij de verschillen of ze echt zo tegengesteld en onverenigbaar zijn.