De meest gebruikte drogredenen in discussies

DrogredenenDrogredenen zijn redeneringen met een redeneerfout, gebruikt ter verdediging van een standpunt.  Het verraderlijke van drogredenen is dat ze ten onrechte sterk overkomen en dat lang niet altijd duidelijk is of deze gebruikt worden.

Drogredenen bemoeilijken of verhinderen het vinden van een oplossing bij een verschil van mening. Iedereen gebruikt ze weleens – bewust of onbewust.

Je ziet veel politici en deskundigen drogredenen gebruiken. Het probleem met drogredenen is dat ze op de korte termijn wel werken om een discussie te winnen. Maar naar mijn mening moet je discussies niet voeren om het winnen. In een discussie zou je objectief en rationeel moeten kijken naar het probleem, de standpunten en de gegeven argumenten om een oplossing te vinden voor het probleem dat op tafel ligt.

Als je iets wilt winnen, dan had je maar topsporter moeten worden 😉

Er bestaan tientallen drogredenen. Ik geef hier slechts een selectie van de meest gebruikte drogredenen.

Je probeert het standpunt van de ander onderuit te halen door te wijzen op het gedrag van die persoon dat niet overeenkomst met wat hij zegt. Als je bijvoorbeeld pleit voor de afschaffing van de bio-industrie, maar zelf nog vlees uit de bio-industrie eet, kan de drogreden als volgt gebruikt worden: Jij eet vlees uit de bio-industrie, dus jouw argumenten voor afschaffing van de bio-industrie slaan nergens op, jij doet het ook.

De argumenten moeten beoordeeld worden, niet de persoon. Met het gebruik van deze drogreden zegt iemand dat wie niet consequent is ook geen gelijk kan hebben. En dat is niet waar, het standpunt op zich kan nog wel kloppen. Wel kan iemand tegenstrijdig zijn in zijn argumenten. Maar dat is niet hetzelfde als tegenstrijdig zijn in argument en gedrag.

  • Hellend vlak

In de drogreden van het hellend vlak wordt ten onrechte gesuggereerd dat een bepaalde oplossing of maatregel zal leiden tot een doemscenario. Het zal van kwaad tot erger gaan. Het probleem met een dergelijke redenering is dat het helemaal niet vast staat dat deze gevolgen zullen optreden.

Van het hellend vlak zijn vele voorbeelden te vinden:

Als we klonen gaan toestaan, dan zijn we voor je het weet mensen aan het klonen. Als we wiet zullen legaliseren, dan zijn zullen meer mensen heroïne proberen. Als we abortus toestaan in de eerste week van de zwangerschap, dan zal dat uiteindelijk leiden tot het toestaan van abortus in de 9e maand. Bovenstaande argumenten suggereren een doemscenario, dat helemaal niet hoeft plaats te vinden. Het ene leidt niet perse tot het ander.

  • Naturalistische drogreden

Wanneer de naturalistische drogreden gebruikt wordt, dan wordt het argument voor (of tegen) een bepaalde maatregel afgeleid uit de werkelijkheid of natuur. In discussies over duurzaamheid wordt vaak verwezen naar de natuur als argumentatie van het standpunt.

Dat klinkt niet fout. Het argument Vlees eten is goed, want het is natuurlijk, kijk maar naar onze kiezen, die zijn gemaakt voor het vlees eten klinkt best goed, zou je denken.

Maar de natuur heeft ook minder positieve kanten. Daar willen we maatregelen en normen (hoe de wereld zou moeten zijn) niet uit afleiden. Denk aan chimpansees. Chimpansees slachten elkaar ook af, waar onderzoekers geen logische verklaring voor kunnen vinden. Producten gemaakt van natuurlijke middelen worden goed gevonden omdat ze natuurlijk zijn. De natuur heeft ook giftige planten. Niet alles wat natuurlijk is, is ook goed te noemen.

Zoals je ziet, zijn er genoeg zaken in de natuur die we niet acceptabel vinden. Je kan niet uit de natuur conclusies trekken welke maatregelen mensen zouden moeten nemen.

  • Schijndilemma

In discussies worden vaak schijndilemma’s voorgeschoteld om iemand als het ware voor het blok te zetten. Er wordt gedaan alsof je alleen kunt kiezen tussen twee handelingen of maatregelen, waarvan een zo extreem is dat het onacceptabel is. De andere optie is meestal degene waarvoor gepleit wordt. Terwijl er vaak legio andere mogelijkheden zijn.

Het meest bekende voorbeeld dat vergaande consequenties heeft gehad is de uitspraak van George Bush na 9/11: Either you are with us, or you are with the terrorists. Je kunt natuurlijk zowel terrorisme afkeuren als het beleid van Bush. Toch steunden vele landen het beleid van Bush om Irak binnen te vallen. En op basis van welke argumenten of drogredenen? Ik ga er maar even vanuit dat politici niet alleen op basis van bovenstaande drogreden hebben gehandeld, maar een dergelijke uitspraak beinvloedt het besluitvormingsproces wel enorm, en zeker de publieke opinie.

Het herkennen van drogredenen is erg belangrijk, omdat slechte argumentatie tot ongewenste maatregelen kan leiden. Maatregelen die je eigenlijk niet wilde. De gebruikte drogredenen waren overtuigend, maar hebben je op het verkeerde been gezet. Vaak zijn drogredenen moeilijk te herkennen. Het is een kwestie van oefenen en scherp blijven. Dus als je zelf een argument hebt gehoord waarvan je twijfelt of het een drogreden is, plaats ‘m hier en dan kijk ik met je mee.

2 Responses

  1. Steven
    |

    Vergeet de welbekende ‘Godwin’ niet, ook bekend als ‘reductio ad Hitlerum’. In het digitale tijdperk een van de meest relevante drogredeneringen.
    Vb: Hitler was ook vegetariër, weet je dat?

    mvg, Steven van der Jagt

  2. Fenanda
    |

    Die hoort er zeker ook bij! Dank voor de aanvulling.
    Ik moest een keuze maken, ik had wel pagina’s kunnen vullen 😉

    Waarom zeg je juist “digitale” tijdperk? Het wordt in dit tijdperk inderdaad veel gebruikt, maar hoe denk je dat het digitale ervan daaraan bijgedragen heeft? Doordat er meer informatie te vinden is over allerlei mensen, doordat “Jan en Alleman” overal op kan reageren, of…?

    Groet,
    Fenanda