Duurzaamheid. Ik zie het niet. Het raakt me niet.

“Wat bedoel je precies met duurzaamheid?”

Duurzaamheid. Ik zie het niet. Het raakt me niet.

Mensen begrijpen niet (meer) wat duurzaamheid is. En ik eigenlijk ook niet meer. Er zijn vele definities van duurzaamheid – die ik hier aan het verzamelen ben – en dat zegt eigenlijk al genoeg: men kan blijkbaar nog geen goede beschrijving vinden. Voor nu ga ik uit van de volgende definitie van de Brundtland Commissie:

 

Duurzame ontwikkeling is de ontwikkeling die aansluit op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in hun eigen behoeften te voorzien in gevaar te brengen


Wat staat hier nu eigenlijk? Kun jij je er een beeld van vormen? Ik niet, en vele anderen ook niet. Het probleem zit ‘m in het woord behoeften. Het roept een aantal vragen op:

1. Over welke behoeften gaat het?

Uit de definitie kun je niet opmaken om welke behoeften het gaat. De behoefte aan eten, drinken en onderdak? De behoefte aan veiligheid, voortplanting, gezondheid en familie? De behoefte aan eigendom, liefde, geluk en persoonlijke ontwikkeling?

2. Wiens behoeften moet je meenemen? Van mensen, van culturen, van dieren, van ecosystemen, …?

In het Brundtland rapport wordt wel verder uitgewerkt om welke behoeften het gaat en ook wiens behoeften. Maar daar is veel kritiek op gekomen: de behoeften van ecosystemen en dieren werden niet (voldoende) meegenomen. Zo vonden milieuorganisaties en milieufilosofen dat er teveel naar de behoeften van de mens werd gekeken, en niet naar de behoeften van de natuur.

3. Welke behoeften zijn belangrijker? Wat doe je als deze behoeften conflicteren?

Ga je dan uit van de piramide van Maslow? De primaire levensbehoeften zijn volgens Maslow de fysiologische, zoals ademen, eten, slapen. De secundaire levensbehoeften zijn lichamelijke veiligheid, werk, familie, gezondheid en eigendom. Daarna komen liefde, vertrouwen en persoonlijke ontwikkeling. Deze volgorde roept veel vragen op. Wat heb je aan eten, als je in een oorlogsgebied woont en de kans loopt om doodgeschoten te worden? Zijn eten en veiligheid dan niet even belangrijk? Kun je in principe zonder liefde leven? En staan de levensbehoeften los van elkaar: als je jezelf niet ontwikkelt, kun je dan wel zorgen voor je primaire levensbehoeften? Het is niet zo makkelijk om te bepalen om welke behoeften het gaat en welke het belangrijkst zijn, en we komen er misschien ook niet helemaal uit.

Het probleem is dat iedereen zijn eigen invulling geeft aan welke behoeften belangrijk zijn, maar dat niet duidelijk maakt. Er wordt over duurzaamheid gesproken alsof iedereen het over dezelfde behoeften heeft.

Eén van de risico’s van het niet duidelijk maken wat jij bedoelt met duurzaamheid is dat je compleet verschillende tegengestelde ideeën erop na kunt houden, terwijl je dat niet van elkaar weet. Vervolgens ga je samenwerken in de illusie dat je werkt aan een gemeenschappelijk doel.

Maar wat veel erger is als je niet duidelijk maakt om welke behoeften het gaat: het ráákt mensen niet.

Als ze duurzaamheid horen, dan zien ze niet gelijk iets voor zich. Het kan namelijk van alles zijn. Dat ligt anders als je het hebt over voedsel, dan zien mensen voedsel voor zich. Als je het hebt over bescherming van de noordpool, dan zien mensen de noordpool. Als je het hebt over het recyclen van plastic, dan zien mensen plastic. Beelden raken mensen veel meer, dan abstracte woorden.

Wat kun je doen om die behoeften duidelijk te maken?

Ga na welke behoeften vervuld zouden moeten worden volgens jou. Wees zo concreet mogelijk.

Een manier om dit te doen, is door het te visualiseren. Als je er geen beeld bij kan vinden, dan kun je er wel vanuit gaan dat je nog steeds vaag bent voor anderen.

Een handige tool om te visualiseren is Pinterest. Een online social media platform waar je plaatjes op ‘boards’ kunt plaatsen. Ik heb zelf geprobeerd om duurzaamheid te visualiseren op Pinterest. Het is mij niet naar tevredenheid gelukt en ik probeer steeds minder het woord duurzaamheid te gebruiken.

Ik pleit niet voor wéér een nieuwe definitie en ik zeg ook niet dat anderen het niet mogen gebruiken. Wees alleen wel bewust van de vaagheid ervan en wat voor invloed dat heeft.

Ik word graag geïnspireerd door mooie projecten, maar als het vaag blijft, dan zie ik niks.

En dan voel ik niks.

En ik vermoed velen met mij.

 

2 Responses

  1. Floor
    |

    Bedankt voor deze mooie blog. Altijd fijn als iemand je weer eens goed aan het denken zet en terug gaat naar de fundamenten. Ik moet toegeven dat ik het woord duurzaamheid ook erg vaak gebruik, en het zou mooi zijn als ik dit voor mezelf en anderen zou kunnen verduidelijken. Ga ik eens goed over nadenken de komende tijd. Met duurzame groet :-), Floor

  2. Fenanda Jacobs
    |

    Graag gedaan! Het heeft ook even geduurd voordat ik dit kon schrijven: er bleef bij mij maar iets knagen aan duurzaamheid, maar ik wist niet wat. Ik ben benieuwd naar waar je uitkomt, en voel je vrij om het hier te melden, dat kan heel leerzaam zijn voor anderen 🙂
    Groet,
    Fenanda