Hoop als voorwaarde om door te gaan | Geïnspireerd door Jane Goodall

Zonder hoop ben je nergensAl jaren is primatologe Jane Goodall een van mijn grootste inspiratiebronnen. De eerste keer dat ik een boek van haar las, was in 2002, toen mijn werk bij Latijns-Amerikaanse wildlife-opvangcentra er op zat. Ik had nog ruim een maand voor een rondreis en tijdens die reis zag ik in een winkel haar boek Reason for Hope liggen. Ik kocht het vrij impulsief: ik kende haar wel, maar ik wist eigenlijk niet waarvan.

Een paar dagen later ging ik het boek lezen. Ik zat toen enorm in de weerstand modus. Ik was aangekomen op mijn laatste stop voordat ik terug moest naar Nederland. Maar ik wilde helemaal niet terug.

Ik baalde. Ik wilde het werk bij de opvangcentra blijven doen, maar tegelijkertijd had ik ook ervaren dat het soms geen zin had. Ik was inmiddels nogal gedesillusioneerd geraakt over het werk bij dergelijke opvangcentra, omdat sommige organisaties voor het grote geld gingen ten koste van de dieren en ze eigenlijk alleen maar aan symptoombestrijding deden en niet de oorzaak van de problemen aanpakten.

Het besluit dat ik had genomen om terug in Nederland filosofie in te zetten voor duurzaamheid, was inmiddels wel verbleekt. Daarom ging ik maar languit op een hagelwit strand van Mexico liggen en het boek Reason for Hope lezen.

Haar boek raakte me zo dat ik weer inspiratie kreeg om in Nederland te onderzoeken wat ik kon doen voor de natuur, milieu en dieren. Terug in Nederland ben ik me gaan richten op milieufilosofie en heb me een aantal jaar ingezet als vrijwilliger bij Jane Goodall’s programma Roots & Shoots.

Mei 2012. Ik zit weer in een dip. Ik ben weer gedesillusioneerd over hoe discussies over duurzaamheid verlopen, hoe mensen elkaar zo veroordelen, hun gelijk willen halen en continu kritiek op elkaar leveren. Is dit werkelijk het werk dat ik wil doen?

Dus besloot ik naar de premiere van Jane Goodall’s film Jane’s Journey te gaan, waarbij Jane Goodall zelf ook nog een voordracht zou houden. En ja hoor, Jane Goodall deed het weer: ik kreeg weer zoveel inspiratie en ideeën om door te gaan met mijn werk.

[Artikel gaat verder onder de video]

Trailer Jane’s Journey

Wat is het toch wat ik elke keer weer leer van Jane Goodall? Hoe inspireert ze me elke keer weer, ook al heb ik haar verhaal zo vaak gelezen en gehoord?

DURF – Allereerst vind ik haar gedurfde levensverhaal zeer inspirerend. Haar droom was altijd om naar Afrika te gaan, met dieren te werken en daar boeken over te schrijven. Zij ging als serveerster werken om te sparen voor de boot(!)reis naar Tanzania, waar toevallig een vriendinnetje naar toe was geëmigreerd. Dit was in de jaren ’50, niet bepaald een tijd waarin jonge vrouwen naar het onbekende Afrika af gingen reizen. Ondanks alle tegengeluiden en waarschuwingen, volgde Jane Goodall haar eigen weg.

AUTHENTICITEIT – Haar eigenheid bracht haar nog meer. Jane Goodall ging in Tanzania bij de paleontoloog Louis Leakey op kantoor werken en ze bleef zichzelf: rustig en waarnemend.  Daarom vroeg hij haar om de chimpansees te onderzoeken. Het was tot dan toe nog niemand gelukt om dichtbij chimpansees te komen. Ze had geen wetenschappelijke opleiding en deed het werk op haar manier, een manier die afweek van de wetenschappelijke methode destijds.
Die authenticiteit zie je ook als je naar haar lezingen gaat. Ze is klein en fragiel van postuur, praat zacht en straalt veel rust uit. Maar ze krijgt de hele zaal muisstil. En dat in een tijd waarin dominante, luide mensen worden gezien als leiders waar je naar moet luisteren. Je hoeft niet dominant en luid te zijn om een leider te zijn.

OPENHEID – Als je de boeken van Jane Goodall leest en/of haar hoort spreken, dan zul je haar nooit betrappen op het veroordelen van mensen. Ook al is ze het nog zo oneens met bepaalde handelingen van mensen, ze blijft open naar hen toe. Dat betekent niet dat ze alles maar goed vindt. Maar ze luistert wel naar hun verhaal. Ze toont begrip voor de situatie. Een voorbeeld is het feit dat mensen in Afrika bushmeat eten. Jane Goodall roept niet hoe slecht die mensen zijn, maar kijkt naar hun situatie en toont er oprecht begrip voor. Vanuit die openheid weet ze de oorzaak te vinden en daarmee ook een oplossing. Zo heeft ze voor het probleem van het eten van bushmeat samen met de lokale bevolking een programma opgezet waar mensen kippen kunnen houden om zo aan hun vlees te komen, en daarmee bushmeat laten liggen.

MENSELIJKHEID – Tijdens de film Jane’s Journey werd – vaak met humor – duidelijk hoe menselijk ze is. Een van de eerste beelden is dat ze een whiskyflesje in haar koffer stopt. Ook wordt uitgelicht hoe ze in eerste instantie een moeilijke relatie had met haar zoon, mede omdat hij vond dat ze te obsessief bezig was met haar werk. En dat ze last heeft van jaloerse mannen 😉 Ze zei zelf in haar voordracht: “Iedereen kan Jane Goodall zijn. Ik ben niet anders.”

HOOP – Tot slot: Hoop. Jane Goodalls missie is het brengen van hoop. Zonder hoop ben je nergens. Als je geen hoop hebt, dan word je cynisch. En als je geen hoop hebt, dan geef je op en heb je niets. Je moet hoop hebben dat het goed komt. In haar leven heeft ze – net als iedereen –  tegenslagen en teleurstellingen moeten verwerken. Ze wordt niet cynisch en blijft doorzetten. Op dit moment reist ze – op 78-jarige leeftijd – 300 dagen per jaar om haar verhaal te doen. Zoiets lukt je niet zonder hoop.


_______________________________________________________________________________

Save