Hoe je onze omgang met de natuur verandert

Een verhaal dat ik niet wil schrijven, omdat ik mezelf daar heel kwetsbaar mee opstel. Maar ik doe het, omdat ik denk dat het nodig is om echt verandering te krijgen in onze omgang met de natuur en met elkaar: met mensen en dieren die in een kwetsbare positie zitten.

Onze omgang met de natuur | Hoe zorg jij voor het kwetsbare?

Het begon een aantal jaar geleden. Na wat persoonlijke gebeurtenissen, begon ik te beseffen dat ik mijn man van Afro-Amerikaanse afkomst af en toe als minder zag dan ik. Sommige extreme gebeurtenissen in zijn leven, nam ik niet zo heel serieus.  Als hij even geen zin had in opruimen, bestempelde ik hem als lui. Als hij vertelde over wat hij allemaal geleerd had tijdens zijn studies, dan dacht ik dat hij aan het overdrijven was.

Het drong tot me door dat ik zulke dingen onbewust over hem dacht omdat hij zwart is. 
Het ontdekken van die kant van mezelf was voor mij heel confronterend. Ik werd er misselijk van. Hoe kon ik zoiets denken en voelen? Ik, iemand die geboren en getogen is in het buitenland, met mensen van allerlei nationaliteiten omgaat, van reizen en andere culturen houdt? Dat kon toch niet?? Mijn ideaalbeeld van hoe de wereld moest zijn, volgde ik zelf niet. Ik was niet zo heel integer als ik dacht dat ik was. Au.

Ik vertelde anderen over mijn ontdekking. Ze reageerden dan meestal geschokt en zeiden: “wat heftig voor je!”  Maar ik besefte me: “ik vertel het niet om te zeggen hoe erg het is voor mij, maar om te laten zien dat het bestaat.” In de hoop dat zij zelf gaan reflecteren over hun houding naar andere mensen.

Wat heeft hoe je kijkt naar andere mensen met de ecologische crisis te maken?

De filosofieën Social Ecology en Ecofeminism beschrijven het verband tussen de ecologische crisis en het onderdrukken van groepen, resp. niet-blanken en vrouwen.  In de maatschappij zijn sociale structuren van het willen heersen over en beheersen van anderen, waardoor de dominante groep voordelen heeft, en de onderdrukte groep daaronder lijdt. Deze houding van het willen overheersen en beheersen wordt geïnternaliseerd: het moedigt een houding aan die het heersen over andere levensvormen als normaal ziet.

Zo’n neerbuigende houding veroorzaakt ook het willen heersen over en beheersen van de natuur.  Het bepaalt onze omgang met de natuur. Volgens Social Ecologists en Ecofeminists wil de mens door zo’n houding de natuur naar zijn hand zetten en uitbuiten, wat tot de ecologische crisis heeft geleid.

Misschien vind jij dat je niet zo’n neerbuigende houding hebt. Je wijst naar de succesverhalen van mensen die ondanks huidskleur of geslacht wel succes hebben, dus zo onderdrukt zijn ze niet. Of je zegt tegen jezelf: “ik ga met mensen met andere huidskleur om” of “ik werk met veel vrouwen samen” – “dus hoe kan ik nu zo’n neerbuigende houding hebben?” Of je geeft toe dat je niet altijd zo tolerant bent. Ik hoor weleens het nuchtere antwoord: “ja, ik weet dat ik niet 100% tolerant ben, ik ben ook weleens racistisch” en ze gaan weer vrolijk verder met hun eigen leven. Ik denk dat zulke antwoorden een vlucht zijn van de zelfreflectie die nodig is.

Wil je echt bijdragen aan onze omgang met de natuur, dan moet je ook kijken of jijzelf een houding hebt geïnternaliseerd waarin je bepaalde mensen als minder ziet. Ook al handel je er niet naar, je blijft een bepaalde energie uitstralen, die anderen kunnen overnemen en waarnaar ze WEL handelen, ten koste van andere mensen en/of de natuur.

Stel jezelf de volgende reflectievragen:

1) Met wie ga jij om? Wie heb jij in je netwerk? Wie nodig jij uit voor congressen, bijeenkomsten, etc.?

2) Wiens uitspraken geloof je?  Met wie werk jij samen? Wie vertrouw je voor je werk?

3) waarom is dat zo?  Schaar je dat onder toeval? Of zit daar meer achter? Hoe voelt dat?

Tot slot:
Zeg ik dan dat je een slecht mens bent? Nee. 
Ik heb mijn man – met veel moeite – verteld over mijn neerbuigende houding naar hem. Hij antwoordde: “Een geschiedenis van slavernij en neerkijken op mensen met een andere huidskleur of achtergrond krijg je niet zomaar uit je DNA. Als je het had ontkend, had ik je niet geloofd. Ik voelde die houding aan je energie.”

Ja, het voelt heel naar om zo in de spiegel te kijken en te voelen wat dat doet met je integriteit. Maar het is wel de eerste stap naar het veranderen van onze omgang met de natuur. Misschien was die slogan “een beter milieu begint bij jezelf” nog zo slecht niet 😉

One Response

  1. Emile
    |

    Mooi, eerlijk stuk.
    Het vraagt om veel bewustzijn en openheid naar jezelf om te merken…. te voelen… en te erkennen dat dit in je leeft. En in anderen leeft.
    Juist deze oprechtheid maakt verandering mogelijk. Wat niet op tafel ligt, kan niet worden veranderd.
    Ik lees dat je mensen kwijtraakt. Ik ben ook mensen (letterlijk) kwijtgeraakt door eenzelfde openheid op mijn blog. Insight First!