Leren argumenteren op leukere manieren

leren argumenterenLeren argumenteren is meestal saai.

Omdat je de levenloze argumentatie leer voorgeschoteld krijgt.

Maar kúnnen argumenteren is wel heel leuk.


Argumenteren helpt je tussen de regels door te lezen en door illusies heen te prikken. Je doorziet welke argumenten kloppen, en welke niet.

Geen verwarring, geen mond vol tanden. Niet meer creatief op zoek naar woorden om ‘je hachje’ te redden.

Rustig en zelfverzekerd antwoord geven. Aanwijzen waar de gaten zitten.

Het klinkt als een droom die alleen te verwezenlijken valt als je maar even door de saaie stof van de argumentatie leer bijt.

Om te leren argumenteren moet je wel de argumentatie leer kennen, maar er zijn vele leuke en levendige manieren die je daarbij kunnen helpen. Bovendien, alléén de argumentatie leer in je hoofd stampen helpt je niet, omdat die vaak als sneeuw voor de zon verdwijnt ten tijde een verhitte discussie: Welke drogreden was dat ook alweer? Hoe zat dat ook alweer met logica? Het is gewoon teveel om in één keer kunnen toepassen in de praktijk.

Voordat je je wens om te leren argumenteren de das om doet door alleen maar een saaie cursus te volgen, raad ik je aan ook deze manieren uit te proberen.

1) Lees veel boeken die je vraagstuk ontleden.

Als je goed beslagen ten ijs wilt komen wat argumentatie betreft, lees dan heel veel over jouw vraagstuk. Vooral boeken en artikelen waarin de voor- én tegenargumentatie helder ontleed wordt. Boeken waarin staat wat je moet zeggen op dat ene argument dat keer op keer gebruikt wordt, en waar je steeds maar geen weerwoord op hebt. Lees wel boeken waarin (redelijk) onafhankelijk de argumenten geanalyseerd worden en een volledig overzicht van argumenten geeft, inclusief de tegenargumenten. Vele auteurs willen graag een punt maken, en ze zullen voornamelijk de argumentatie op zo’n manier beschrijven zodat het hun stelling verdedigt, waarbij ze de ongemakkelijke tegenargumenten weglaten.

Ook als je al hebt bepaald welk standpunt je inneemt of wat jouw visie is in een kwestie, is het goed om de tegenargumenten te kennen. Met het lezen van die argumenten, kun je thuis achter je bureau bedenken wat je er tegen in kan brengen als de tegenargumenten zich zouden aandienen in een verhitte discussie.

2) Leer de argumenten van verschillende visies in een vraagstuk door en door kennen.

Mensen hebben diverse ideeën over hoe we met elkaar, met dieren en met de natuur dienen om te gaan, en die zijn gebaseerd op verschillende visies. Een standpunt en de bijbehorende argumenten komen van een bepaalde visie. Maar vaak gebruiken mensen meerdere visies om hun standpunten te vormen. Deze visies worden al naar gelang het uitkomt ingezet en ze kunnen nogal eens tegenstrijdig zijn zonder dat mensen het doorhebben.

Je kunt bijvoorbeeld iemand tegenkomen die erg holistisch zegt te zijn, en meestal ook zo redeneert, maar vervolgens bij bepaalde discussies opeens individualistisch redeneert. Dat verklaart waarom discussies zulke rare sprongen kunnen maken en je de draad kwijt raakt.

Door de visies te kennen, zie je eigenlijk de basis (of meerdere basissen) waarop iemand steeds zijn standpunten en argumenten opbouwt.

3) Luister, luister, luister

Luister naar discussies waar je niet zelf bij betrokken bent. Je zegt dus niets, maar luistert alleen maar. Je gaat geen oordeel vellen, maar naar de argumenten luisteren. Zo leer je scherp te zijn. Als je al een oordeel hebt en zit te wachten tot je iets mag zeggen, dan ben je veel minder scherp. Zolang je het argumenteren nog niet goed onder de knie hebt, wordt het heel lastig om dan nog goed te luisteren.

Tijdens het luisteren ontleed je de argumenten en probeer je te achterhalen: wat zegt iemand nu werkelijk? Aannames die bij een argumentatie horen, worden namelijk lang niet altijd uitgesproken en mensen zeggen lang niet altijd wat ze bedoelen te zeggen.

Ik denk dat ik goed heb leren argumenteren door als kind tijdens feestjes bij de volwassenen te gaan zitten en uren aandachtig te luisteren. Ik had geen weet van de argumentatie leer, maar ik luisterde naar of wat ze zeiden logisch en consequent was. Daarnaast sloeg ik alles wat ze zeiden op in mijn geheugen. Het trainen van mijn geheugen was zeer waardevol, omdat ik zo tegenstrijdigheden ontdekte (“eerst zei hij dit, en nu dat”) en ik hoorde dat niet alles uitgesproken werd.

4) Gun jezelf de ruimte om fouten te maken

Het is een cliché, maar je leert wel het meest van je fouten.
Sta jezelf toe om klemgezet te worden en met je mond vol tanden te staan bij een discussie waar niet veel op het spel staat. Bijvoorbeeld met vrienden of familie. Het zal je wellicht ergeren, maar gebruik die ergernis om later te achterhalen wat je dan wél had kunnen zeggen. Analyseer achteraf waar het fout ging en wat je had kunnen zeggen. Op een gegeven moment zul je op het moment zelf op de juiste woorden komen.

Ik hoor je denken: zijn dit leukere manieren om te leren argumenteren dan?

Ik geef toe, bovenstaande manieren om te leren argumenteren vereisen dat je je ego laat varen en geduldig bent. Dat kan frustrerend zijn. Maar tijdens discussies is je ego laten varen en geduldig zijn, sowieso handig, dus dan kun je daar ook gelijk mooi mee oefenen 😉


_______________________________________________________________________________