Voor non-profits en sociaal ondernemers die gratis diensten willen

tegenstrijdige redeneringen van sociale ondernemers die gratis diensten willenHet valt me steeds vaker op dat er non-profits en sociale ondernemers zijn, die gratis diensten van mede sociale ondernemers willen afnemen.

Ze komen ook bij mij voor zulke gratis diensten. Ze komen met een berg aan redeneringen waarom je hen toch echt gratis moet helpen.

Met gratis bedoel ik: niet betalen voor een dienst met een ‘middel’ waarmee de ander in zijn eigen levensonderhoud kan voorzien. Het gaat hier dus niet per se om geld. Op dit moment leven we in een systeem waarin we betalen met geld, maar als er eieren, aardappelen of groenten gegeven wordt voor diensten, dan is dat ook betalen.

Gratis is wanneer iemand werkt en ergens energie en tijd insteekt voor een ander en de ander ontvangt het en geeft niets terug. Dankbaarheid en positieve energie krijg je (soms) wel, maar daar kan je niet van leven. Ik niet tenminste, zo verlicht ben ik (nog) niet 😉

De redeneringen om gratis diensten te vragen aan anderen roepen veel vraagtekens op. Ik neem je stapsgewijs mee in de veelgehoorde redeneringen, en laat je zien hoe wat ik denk als ik ze hoor; welke vraagtekens en kritiek ik er op heb.

Ik mag gratis diensten vragen, want…

… ik doe iets goeds.

Waarom moet een ander jou gratis diensten bieden omdat jij iets goed doet? Ben jij vrijgepleit van betalen omdat je iets goeds doet? Waarom? De logica erachter begrijp ik helemaal niet. Hebben mensen een morele plicht om jou te helpen als jij iets goed doet?

Bovendien is het nog maar de vraag of wat je doet goed is. Jij hebt bepaald dat het goed is, maar misschien is wat je doet niet goed. Als iets een sausje van een goed doel heeft, betekent dat niet dat het ook echt goed is.

… ik verdien er zelf niets aan.

Als jij er niets aan verdient, dan moet een ander er ook maar niets aan verdienen? Is jouw manier van werken en leven leidend? Als jij er voor kiest om op een houtje te bijten, moet een ander dan ook op een houtje bijten? Op welke gedachtegang is deze redenering gebaseerd? “Als de één niets verdient, hoeft de ander ook niets te verdienen”? Vreemde gedachtegang.

… ik heb geen geld.

Geen extra geld hebben voor diensten die je nodig hebt voor je goede doel kan inderdaad moeilijk zijn. Er is gelukkig genoeg gratis informatie op het internet te vinden. Er zijn vele bedrijven en ondernemers die in blogs gratis tips geven.

Bovendien kun je op andere manieren geld genereren. Je kunt bijvoorbeeld ook een willekeurig bijbaantje nemen, en langzaam je goede doel of sociale onderneming opbouwen met hulp van dienstverleners die je betaalt.

Maar dan hoor ik gepruttel. Ik hoor altijd dezelfde tegenargumenten waarom een bijbaantje nemen niet mogelijk is.

Ik wil of kan geen bijbaantje nemen, want…

… dan kan ik mijn passie niet volgen.

Pardon? Waarom moet ik tijd en energie besteden aan een passie van jou? In principe moet ik bezuinigen voor jouw passie – ik kan immers voor die tijd en energie niet ergens anders mijn geld verdienen. Waarom moet ik gratis jouw passie vervullen met mijn werk dat ik zorgvuldig heb opgebouwd door het wél nemen van bijbaantjes?

Je hoeft ook geen bijbaantje van 40 uur per week te nemen; als je een parttime baantje neemt, dan kun je daarnaast ook nog je passie volgen.

En trouwens: het ging toch om het goede doel, vanuit altruïstische motieven voor anderen? En nu gaat het weer om jouw passie?

… de meeste bijbaantjes passen niet bij mijn principes en dan draag ik bij aan het oude systeem dat ik juist wil veranderen.



Vreemd dat je het oude systeem wilt veranderen naar een nieuw systeem volgens bepaalde principes, maar die principes zelf eigenlijk helemaal niet volgt. Veel goede doelen en sociale ondernemingen zeggen te streven naar fairtrade en duurzaamheid.

Het fairtrade principe: Mensen moeten eerlijk betaald worden voor hun werk.

Degenen die goed werk verrichten, moeten ook goed betaald worden voor hun werk. Eerlijke koffiebonen, eerlijke kleding, eerlijke bananen. De mensen in deze sectoren moeten eerlijk betaald worden en niet uitgebuit worden. Als je je principes wilt volgen, dan zou je dat ook in Nederland moeten doen, toch? Of geldt dit principe niet voor Nederland en alleen voor arme landen? Je zou kunnen zeggen: in Nederland hebben we al genoeg. Maar wie ben jij om voor een ander in te schatten of die voldoende inkomsten heeft?

Het principe van duurzaamheid: Hulpbronnen moeten niet worden uitgeput


Hulpbronnen geven energie, en dat zijn niet alleen olie en gas. Energie zit in mensen. Denkwerk is energie. Tijd is energie. Hulp is energie. Denkwerk, tijd en hulp zijn ook uitputbaar. Mensen hebben maar beperkte tijd en energie en moeten weer opladen. Mensen moeten bijkomen van het (gratis) werk.

tegenstrijdige redeneringen van sociale ondernemers die gratis diensten willen Voorkom dat je de goede mensen uitput. Hoe wil je ooit het systeem veranderen met mensen die geen tijd en energie meer hebben om inkomen te genereren om in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien, omdat ze jou gratis geholpen hebben? Laat staan dat ze tijd en energie hebben om bij te dragen aan de verandering naar een nieuw systeem.

Bedenk dus goed voordat je aan iemand vraagt iets gratis voor ze te doen – maar óók als je zelf iets gratis gaat doen – of je werkelijk bijdraagt aan het ‘nieuwe systeem’, of je daarmee eigenlijk keihard je eigen ideale systeem onderuit haalt.


_______________________________________________________________________________

6 Responses

  1. Else Boutkan
    |

    Hoi Fenanda,

    Herkenbaar, de situatie die jij schetst. Ik maak dat ook vaak mee. Ik vind het heel goed van je dat je dit via je blog bespreekbaar maakt.

    Ik ging gelijk diep nadenken, omdat ik net deze week een nieuwe workshop heb gelanceerd waarin ik een aanbod doe voor ‚niet draagkrachtigen’ (of hoe zal ik ze noemen).
    Verschil is echter, dat niet zij, maar een betalend bedrijf of organisatie deze doelgroep mag meenemen. Als iemand dus meent hiervoor in aanmerking te mogen komen, moeten ze zelf op zoek naar een ‚sponsorende’ partner.

    Maar desalniettemin ga ik er toch nog weer even verder over nadenken of het echt klopt zoals ik het nu ingestoken heb.

  2. Fenanda Jacobs
    |

    Hoi Else,

    Ik begrijp de verwarring. Er is op zich ook niets tegen het aanbieden van diensten die gratis of laaggeprijsd zijn, zolang het niet een ‘parasiterend’ iets wordt waar iemand van uitgeput raakt. Ik denk dat je jezelf de vraag moet stellen: “geef ik zoveel weg, waardoor ik zelf geen energie, tijd of geld meer heb om mezelf te onderhouden en bij te dragen aan mijn idealen?” Jouw constructie lijkt me juist een ‘opvangnet’ te bieden voor jezelf. Of zie ik dat verkeerd?

  3. Else Boutkan
    |

    Dat is het verschil idd! het zelf aanbieden, versus omgaan met mensen die erom komen vragen.
    Ik bied in mijn geval iets aan: en dan nog meer aan een bedrijf : een soort MVO-invulling.

    Mijn insteek is ook anders: het leek mij gewoon leuk als bedrijven vrijwilligers uit hun omgeving meenemen. Dat geeft weer interessante en nieuwe dynamiek. En ik wil de bedrijven ook een beetje prikkelen om naar dit soort mensen op zoek te gaan.

  4. Fenanda Jacobs
    |

    Precies, dat dacht ik ook. Eigenlijk creëer je een mooi systeem van uitwisseling van diensten en ‘betalingen’, in plaats van één op één een dienst te geven en daarvoor betaald te krijgen. Veel mooier 🙂

  5. Maarten van Leeuwen
    |

    Artikel met een grote grijns gelezen! Herken dit wel… Het blijft een mooie zoektocht! Voor alle partijen..

  6. Fenanda Jacobs
    |

    Het is zeker een zoektocht voor alle partijen. Ik ben als ondernemer ook niet 100% anti gratis. Voor bepaalde bedrijven en personen verricht ik graag gratis diensten (gevraagd of zelf aangeboden), maar daar kies ik de laatste tijd dan bewust voor (na wat ervaringen en frustraties ;))