Voor maatschappij-kritische professionals met hart voor mens, dier en natuur

 

Helder redeneren

Woorden doen er toe. Wat je zegt, wordt werkelijk in de wereld.


Mensen reageren op woorden. Ze passen hun gedachten, gevoel en gedrag aan op woorden.

Je hoort meningen en argumenten over en weer.
Je intuïtie zegt dat er iets niet klopt.


Het is mistig en moerassig.
Verwarrend en verknoopt.

 


Hoe creëer je helderheid in verwarrende discussies?

Hoe reageer je op slechte argumenten? Hoe ontwar en ontknoop je de brei aan meningen en argumenten? Je wilt kunnen doorzien wat onzin is en wat niet. Wat is waar? En wat is niet waar? Je wilt ideeën begrijpen. Wat denken mensen werkelijk? En waarom denken ze dat? Wat vinden anderen nu echt? En wat vind ik nu echt? En waarom?

Mensen geven hun mening over wat goed en fout is en wat er moet veranderen in de maatschappij. Je voelt dat de argumenten die gegeven worden niet kloppen. Maar je weet het niet zeker. Misschien zie jij het wel niet goed. Er wordt geschermd met argumenten die wel sterk lijken. Namen van experts en wetenschappelijke onderzoeken worden aangehaald. De meerderheid vindt dat zij gelijk hebben en jij niet.


Er knaagt iets.

Maar je kan toch niet met je intuïtie komen aanzetten? Dat gelooft niemand.
De wereld wil rationaliteit: keiharde feiten, bewijzen, data.

Je intuïtie zegt wel degelijk iets.
Maar het zegt niet alles.


In de ethiek wordt intuïtie gebruikt als richtingwijzer om je op het spoor te zetten van wat er aan de hand is. Daarmee ontdek je verschillende meningen en argumenten en kun je ze plaatsen. Maar alleen je intuïtie en gevoel zijn niet genoeg. En ook niet altijd juist. Je moet onderzoeken of ze kloppen, en je moet ze kunnen verwoorden.

Het is niet fijn om je eigen intuïtie en gevoel niet te kunnen vertrouwen of te verwoorden. Je gaat twijfelen aan jezelf. De wirwar van vele woorden kan overweldigend zijn: meningen en argumenten vliegen je om de oren. Je hebt het gevoel dat je niet zinnig kunt reageren, terwijl je toch jouw visie overtuigend wilt overdragen.

Lange tijd kon ik ook niet uitleggen waarom ik vond dat iets onzin was.

Onopvallend in een hoekje op de bank zat ik achter m’n moeder stiekem te luisteren naar de volwassenen, terwijl mijn nichtjes en neefjes buiten speelden met vuurwerk. Iedereen dacht dat ik bang was voor vuurwerk, of dat het eigenlijk allang bedtijd was voor mij. Ik vond discussies gewoon interessanter dan vuurwerk. Ik zei nooit wat, maar ik dacht heel veel. Ik luisterde naar de meningen en argumenten van de volwassenen en dacht: het klopt niet wat ze zeggen. Hun argumenten zijn zwak. Hun argumenten zijn niet logisch. Hun argumenten zijn tegenstrijdig.

Tot mijn grote frustratie gebeurde dit vele malen in mijn leven. Iemand zei iets stellig, onderbouwd met argumenten, maar ik kon niet goed uitleggen waarom ik het slechte argumenten vond. Tijdens mijn studie filosofie leerde ik wat ik kon zeggen tegen deze onzin. Ik kon met allerlei rationele argumenten discussies omver blazen, ik kon mensen vast lullen. Ik werd heel rationeel. Toch gaf me dat geen goed gevoel. Ik vond het vervelend dat gevoel en intuïtie verboden woorden waren bij onze studie.

Pas later ontdekte ik dat zowel ratio, gevoel als intuïtie nodig zijn. In de praktijk heb ik geleerd dat intuïtie en gevoel wel degelijk een rol spelen, maar dat je ook niet je ratio moet weggooien en blindelings op je intuïtie en gevoel moet vertrouwen. Ze zijn alle drie nodig.

Het is een hele kunst om ratio, gevoel en intuïtie te verenigen tijdens het argumenteren.

 

Helder redeneren

 

Als je werkt aan een rechtvaardige en duurzame samenleving, dan weet je ook dat je werk soms best ingewikkeld is. De samenleving is al complex en de concepten rechtvaardigheid en duurzaamheid zijn ook nog eens vaag. Ondanks die vaagheid en complexiteit blijf je zoeken naar waarheden en nuance in discussies over hoe deze samenleving vormgegeven dient te worden. Omdat je weet dat vage, onjuiste, en simpele woorden niet gaan werken om zo’n samenleving te creëren.


Met vage woorden krijg je een mistige werkelijkheid.

Met onjuiste woorden creëer je een instabiele werkelijkheid.

Met simpele woorden ontken je de complexe werkelijkheid.

 

Lange tijd heb ik argumentatietrainingen gegeven voor bedrijven en universiteiten op de gebruikelijke manier: ik legde de argumentatie theorie uit, we oefenden met voorbeelden en met discussiëren, en dan was het klaar. Maar dan was het niet klaar. In één dag of in een paar dagen de argumentatie theorie voorgeschoteld krijgen is niet effectief. De theorie is teveel om te onthouden: je moet bijvoorbeeld onthouden hoe argumentatie wordt opgebouwd en welke type argumenten als drogreden worden aangemerkt. Wanneer je eenmaal terug bent in je dagelijkse leven en in een discussie zit, is het lastig om tijdens de discussie het geleerde gelijk toe te passen.

 

Het is teveel om in een keer de droge argumentatieleer te leren en toe te passen.

 

Leren argumenteren is oefenen, oefenen en nog eens oefenen. In de praktijk gaat het nooit netjes volgens het boekje. Mensen zijn niet helder over wat ze bedoelen. Mensen zeggen niet wat ze werkelijk denken. Mensen gebruiken trucjes om een discussie te winnen. Je bent zelf op zoek naar de juiste woorden. Je krijgt persoonlijke aanvallen naar je hoofd geslingerd.

Kortom, je hebt met zoveel aspecten te maken, je krijgt zoveel input aan woorden, ideeën, signalen, lichaamstaal, gevoelens, dat alleen een theorie leren niet voldoende is om in de praktijk toe te passen. Bij lange na niet. Bovendien kun je wel heel rationeel te werk gaan met de argumentatietheorie, maar als je een duurzame en rechtvaardige samenleving wil, ben je waarschijnlijk ook empathisch.

 

Empathisch en kritisch zijn kan een lastige combinatie zijn.

 

Als je empathisch bent, kun en wil je je inleven in de visie van andere mensen. Je verplaatst je in de ander, je bent je bewust van de gedachten, intenties en gevoelens van de ander. Je wilt de ander begrijpen en respect hebben voor zijn mening. Maar met empathie kun je ook jezelf, je eigen visie en je kritische houding verliezen.

Maar als je kritisch bent, kun je weer je empathische houding verliezen. Je wilt weliswaar helder aangeven wat er schort aan redeneringen en visies van anderen, en waarom je eigen visie wel een goede is. Het probleem hiermee is dat je met een kritische houding vrijwel zeker wrijving creëert, omdat het minder empathisch lijkt. Mensen houden nu eenmaal niet van kritiek op hun mening en argumenten. Het risico met kritisch zijn is dat je andere mensen wegduwt. Dus om de relatie goed te houden, houd je je kritiek en confrontaties in.

Het is tijdens discussies een continue dans tussen kritisch en empathisch zijn. Beiden heb je nodig om een discussie te voeren om daadwerkelijk veranderingen teweeg te brengen. Ik ken deze rare dans tussen kritisch en empathisch zijn als geen ander. In mijn werk en dagelijkse leven hoor ik uitspraken die ik zou kunnen ontmantelen en weerleggen, omdat ze nergens op slaan. Soms doe ik dat, en soms werkt dat. Maar ik heb ook de ervaring dat mensen me persoonlijk aanvallen en mij diep kwetsen. Soms haalde ik diep adem, en soms zette ik de persoonlijke tegenaanval in (ik ben ook maar een mens). Soms werkte dat, maar vaak ook niet (niemand houdt van persoonlijke aanvallen). Er is niet één gouden tip, of één effectieve formule waardoor je goed wordt in redeneren. Je moet leren hoe je continu scherp blijft, en dát wil ik je leren in het groepsprogramma Helder Redeneren.

 

helder redeneren

Helder Redeneren is een training voor ondernemende mensen met hart voor mens, dier en natuur die helderheid willen krijgen over redeneringen.

De training is iets voor jou als je wil leren hoe je zélf goede en slechte redeneringen kan doorzien en hoe je duidelijk en oprecht kunt reageren. Voor jezelf, dichtbij jezelf. Zonder je intuïtie en gevoel uit te schakelen. Door het in stukjes te leren creëer zelfvertrouwen en focus: chaotische discussies, persoonlijke aanvallen en je paradoxale verlangen om kritisch en empathisch te zijn brengen je dan niet meer van de wijs.


Hoe de training Helder Redeneren is opgebouwd

We starten met een trainingsmiddag waarin je een begin maakt met reflecteren op redeneren. Daarna krijg je elke week een mail over een klein onderdeel van redeneren, waarmee je zelf aan de slag gaat in je dagelijkse leven. Verder zijn er twee online video meetings om gezamenlijk te sparren over wat je tegengekomen bent tijdens de reflectiemails. Het programma wordt afgesloten met nog een trainingsmiddag.

De training behandelt geen droge theorie en is ook niet bedoeld om je de namen van de drogredenen te leren – al zal ik de theorie en namen wel kort uitleggen uiteraard. Het is leuk om de namen van drogredenen te weten en ermee te schermen in een discussie, maar eigenlijk brengt je dat nergens. Pietje geeft een argument, en jij zegt dan “dat is drogreden x”. Dat zou hetzelfde zijn wanneer iemand afvalwater in een schone rivier dumpt, en je met natuurkundige formules gaat zeggen wat de gevolgen zijn voor de rivier. De discussie slaat dan dood. Het komt niet aan. Een discussie gaat niet om het gooien van termen en het laten zien hoe goed je de argumentatieleer kent. Het is belangrijker dat je helder gaat zien wat er precies misgaat tijdens discussies en dat je woorden kunt geven aan wat je ziet, hoort en denkt.

Programma

// Trainingsdag I

  • Je persoonlijke stijl en doel van redeneren
  • De basisprincipes van redeneren
  • Herkennen van goede en slechte redeneringen
  • Geloofwaardige en sterke redeneringen
  • Waarheid, feitelijkheid en subjectiviteit in redeneringen

// Reflectie mails

  • Het belang van de persoon: persoonlijkheid, intenties en expertise
  • De invloed van emoties en ervaringen
  • De mening van de meerderheid
  • De wijsheid van de natuur, andere culturen en oude tradities
  • De invloed van het verleden
  • Doemscenario’s voorgeschoteld krijgen
  • Voor het blok gezet worden
  • Verschillende interpretaties en verdraaiingen van redeneringen

// Trainingsdag II

  • Structuur aanbrengen in chaotische en verwarrende discussies
  • De verborgen boodschap achter redeneringen
  • Omgaan met slechte redeneringen
  • Herkennen van zinloze discussies en ermee leren omgaan

 

Data en locatie trainingsdagen

Op dit moment worden de trainingen alleen in-company gegeven of als een groep een training aanvraagt. Stuur me vooral een email als je interesse hebt.

 

Over FenandaOver Fenanda

Je zult in dit programma geen standaard oplossingen vinden. Ik geloof daar niet in. Ik geloof dat situaties complexe systemen zijn en dat er zoveel verschillende factoren van invloed zijn. Een standaard oplossing of antwoord is simpelweg onmogelijk.

Het heeft heel lang geduurd voordat ik complexiteit echt omarmd heb. Ik wist altijd wel dat de wereld complex was, maar ik hoopte stiekem dat er uiteindelijk iets simpels tevoorschijn zou komen. Dé oplossing. Dé waarheid.

Ik werk inmiddels al jaren als trainer en docent in filosofie en ethiek, en ik heb altijd geprobeerd empathisch en kritisch te zijn. Ik heb de vragen die mij gesteld werden altijd ter harte genomen, en ben ermee aan de slag gegaan. Het waren vragen die filosofen zichzelf niet zouden stellen, omdat ze de argumentatie theorie logisch vinden. Maar argumenteren gebeurt in de praktijk, en de vragen die mensen in de praktijk hebben zijn belangrijk. Doordat ik ben gaan nadenken over deze vragen, ben ik de verschillende kanten van redeneren gaan zien, en kan ik mensen in de praktijk – die het allemaal niet zo logisch vinden – beter helpen met leren redeneren.

 

De training Helder Redeneren is ideaal voor:

  • Mensen die werken aan duurzaamheid of sociale rechtvaardigheid.
  • Mensen met hart voor mens, dier en natuur.
  • Mensen die een grote of kleine bijdrage willen leveren in de wereld.

Het is dus niet heel belangrijk wat voor werk je doet. Redeneren kun je overal op toepassen. Mijn focus ligt op onderwerpen die gaan over mens, dier en natuur. Denk aan dierproeven, natuurbehoud, bio-industrie, mensenrechten, racisme, feminisme, vluchtelingen. Een bepaald type mens zal zich vooral aangetrokken voelen tot dit programma. Mensen die willen reflecteren, mensen die gevoelig of intuïtief zijn ingesteld, en mensen die complexiteit en nuance niet schuwen. Het programma is simpel, maar niet perse makkelijk. Je duikt in je eigen gedachten en gevoelens, en in die van anderen. Het vergt eerlijkheid en transparantie naar jezelf. Daarom heb je ook de vrijheid om je eigen onderwerpen en tempo te kiezen, en te bepalen hoe diep je ergens op in wil gaan.

De training is NIET voor iedereen geschikt. Het is niet voor:

  • Mensen die snelle oplossingen en resultaten willen bereiken
  • Mensen die alles al van drogredenen (denken) te kennen
  • Mensen die niet openstaan voor een nieuwe kijk
  • Mensen die niet van (zelf)reflectie houden
  • Mensen die trucjes willen leren om discussies te winnen

 

Helder redeneren

Stap voor stap helderheid creëren in redeneringen

  • Je eigen gedachten en argumenten ordenen en verwoorden
  • Je ideeën geloofwaardig overbrengen
  • Ideeën en argumenten van anderen ontleden
  • Tegenstrijdigheden en onjuistheden ontdekken
  • Tussen de regels door horen wat er eigenlijk gezegd wordt
  • Het creëren van overzicht tijdens discussies
  • Weten hoe je op anderen kunt reageren
  • Makkelijker discussies voeren met verschillende type mensen

Voel je je aangetrokken om te reflecteren op redeneringen van jezelf en van anderen, op een intuïtieve én rationele manier? Stuur me een email voor meer informatie.

Om de complexiteit van redeneren te ontdekken moet je terug naar simpel.

Geen haast, geen trucjes, geen illusies, geen kilheid.

Reflecteer op de uitwisseling van woorden en ideeën.


Niet meer in verwarring verloren.
Niet meer struikelen over woorden.


Je eigen woorden vinden.

Om jouw gewenste werkelijkheid te creëren.