Waarom ethiek belangrijk is voor duurzaamheid

Ethisch leiderschap, ethisch ondernemen, ethisch verantwoorde producten, ethisch beleggen. Het woord ethisch wordt steeds populairder, vooral in de context van duurzaamheid. Je zou dus zeggen dat het allang bekend is dat ethiek belangrijk is voor duurzaamheid. Maar de manier waarop ethiek in deze voorbeelden wordt gebruikt is onjuist en ongewenst. Ethisch zegt bij deze voorbeelden namelijk helemaal niets.

Ethiek heeft vele verborgen schatten

Wat is ethiek eigenlijk?  Ethiek is de tak van filosofie die onderzoekt wat het goede is om te doen in een bepaalde situatie. Er zijn verschillende visies hoe je kunt beoordelen wat goed of fout is. Daarbij noemen we moraal de invulling van wat het goede is om te doen. Het is het pakketje van normen en waarden dat door een persoon of organisatie als handvat wordt gebruikt. Deze invulling is afhankelijk van de gekozen visie.

Bij genoemde voorbeelden heb ik het vermoeden dat er bedoeld wordt dat een leider, product of investering aan een bepaald moraal – dus al ingevulde normen en waarden –  moet voldoen. Maar dan weet ik nog niet wélke normen en waarden! Daar moet ik naar raden.

Het gebruik van het woord ethisch creëert hier dus onduidelijkheid. De invulling van wat het goede is om te doen, wordt aan de lezer over te laten. En onduidelijkheid zorgt voor miscommunicatie en meningsverschillen. En dat zorgt weer voor vertragingen. Iets wat je bij duurzame ontwikkeling juist niet wil.

Duurzame plannen hebben vaak te maken met dilemma’s waarbij je moet bepalen wat het goede is om te doen. Je staat steeds voor moeilijke keuzes. Er is altijd wel iemand of iets dat niet volledig tevreden met de ingeslagen weg, omdat zijn belang geschaad wordt. Een plan heeft altijd gevolgen voor anderen, en dat kunnen personen, organisaties, dieren of ecosystemen zijn.

Als je hierbij ethiek op de juiste wijze inzet voor duurzame ontwikkeling, creëer je helderheid. Je onderzoekt welke waarden en belangen onder de verschillende visies schuil gaan. Is de natuur belangrijker dan de mens, is eerlijkheid belangrijker dan gezondheid, is rechtvaardigheid belangrijker dan veiligheid? Als je dit allemaal onderzocht hebt, dan pas kun je helder krijgen waar de pijnpunten en verschillen liggen, maar ook waar de overeenkomsten liggen. Het maakt discussies makkelijker en effectiever als je deze helderheid hebt. Bovendien biedt de ethiek tools om conflicterende waarden en belangen af te wegen.

In deze tijd met nieuwe ontwikkelingen in technologie en internationalisering en met mondige burgers worden we steeds meer geconfronteerd met dilemma’s. Deze dilemma’s worden steeds ingewikkelder en liggen gevoeliger, omdat er meer onzekerheden en belangen in het spel zijn. Veronderstellen dat we de juiste weg weten is niet mogelijk in deze complexe wereld. Des te meer reden om met ethiek helderheid te creëren.

Save